❖ لازم است بدانیم : بسیاری از بیماریهای کلیوی در زنان باردار هیچ علامت و دردی ندارد
■دکتر سید منصور گتمیری، فوق تخصص نفرولوژی دانشگاه علوم پزشکی تهران به خبرگزاری مهر گفت: در بسیاری از بیماریهای کلیوی، بهویژه در زنان باردار، بیماری میتواند بدون هیچگونه دردی پیشرفت کند.
■باور عمومی مبنی بر اینکه بیماری حتماً با درد همراه است، یکی از خطرناکترین تصورات در دوران بارداری است که میتواند منجر به عواقب جبرانناپذیری شود. نخستین و مهمترین مطلب تغییر نگرش نسبت به علائم بیماری است و در بسیاری از بیماریهای کلیوی، بهویژه در زنان باردار، بیماری میتواند بدون هیچگونه دردی پیشرفت کند. بانوان باردار حتی بیش از افراد عادی باید نسبت به عملکرد کلیههای خود حساس باشند.
■این مراقبتها باید در تمامی سطوح دسترسی، از خانههای بهداشت روستایی و بهورزان گرفته تا مراکز بهداشتی، مامایی، پزشکان عمومی و متخصصان زنان و داخلی دنبال شود. توصیه اکید این است که حتی در صورت نداشتن هیچگونه درد یا علامت ظاهری، اطلاعات لازم درباره سلامت کلیه کسب شده و تستهای غربالگری ساده انجام شود.
■علائم پنهان بیماریهای کلیوی چیست؟
☜دکتر گتمیری : از آنجا که بیماریهای کلیوی گاهی کاملاً پنهان هستند، تشخیص قطعی تنها از طریق معاینه پزشک و انجام آزمایشهای تخصصی اعم از بررسی دقیق فشار خون، بررسی تورم (ادم) پاها، انجام آزمایش کامل ادرار برای بررسی دفع پروتئین، آلبومین و گلبول قرمز، آزمایش خون برای سنجش سطح کراتینین و در موارد لزوم، انجام سونوگرافی جهت اطمینان از سلامت بافت کلیه، میسر است.
■عملکرد کلیه در دوران بارداری به چه صورتی است؟
☜دکتر گتمیری: درباره عملکرد کلیه بانوان در دوران بارداری همانند یک «معجزه مضاعف» یاد میشود. کلیه مادر باید خود را برای پرورش یک انسان دیگر و تأمین نیازهای رشد جسمانی و مغزی جنین آماده کند. تغییرات شگفتانگیز کلیه در یک بارداری طبیعی را میتوان به سه بخش افزایش جریان خون کلیوی تا ۹۰ درصد (تقریباً دو برابر شدن جریان خون)، افزایش قدرت تصفیهگری کلیه تا ۱.۵ برابر در ماههای پایانی و کاهش نسبی فشار خون مادر در شرایط طبیعی برای پذیرش بهتر جریان خون توسط عروق، علیرغم افزایش فعالیت بدن، تقسیم کرد.
■عوامل خطر بیماریهای کلیوی و بارداریهای پرخطر چیست؟
☜دکتر گتمیری: اگرچه بیش از ۹۰ درصد بارداریها روند طبیعی خود را طی میکنند، اما برخی زمینهها میتواند بارداری را به وضعیت «پرخطر» تبدیل کند. مهمترین عوامل هشداردهنده اعم از افزایش سن بارداری (بالای ۳۰ تا ۳۵ سال) که احتمال فشار خون مزمن را بیشتر میکند، وجود سابقه فشار خون یا بیماریهای کلیوی در والدین، ابتلا به دیابت، سنگ کلیه یا بیماریهای مزمن کلیوی پیش از بارداری و وجود نارسایی کلیه در هر یک از مراحل پنجگانه (از خفیف تا شدید) شامل میشود؛ که این عوامل ریسک تشدید مشکلات کلیوی در بارداری را به شدت افزایش میدهد.
■چکاپ قبل و حین بارداری چقدر اهمیت دارد؟
☜دکتر گتمیری: با توجه به دسترسی گسترده به مراکز درمانی، حتی در دورافتادهترین مناطق از طریق خانههای بهداشت، هیچ بانویی نباید بدون چکاپ اولیه وارد مرحله بارداری شود. بررسی وضعیت دفع پروتئین، آلبومین و فشار خون پیش از لقاح و در طول دوران حاملگی، ضامن سلامت مادر و نوزاد و پیشگیری از ورود به فاز بارداری پرخطر خواهد بود.
این مراقبتها باید به صورت روتین در سامانههای درمانی و آموزشی (مانند آموزشهای بهورزی) پیگیری شود تا از سلامت کلیه به عنوان موتور محرک تصفیه بدن در این دوران حساس اطمینان حاصل گردد. اهمیت حیاتی پایش عملکرد کلیهها در دوران بارداری بسیار ضرورت دارد.
■آیا درد نشانه خوبی برای تشخیص بیماریهای کلیوی است؟
☜دکتر گتمیری: یکی از کلیدیترین نکات در تشخیص بیماریهای کلیوی اصلاح یک باور غلط است و افراد باید بدانند نباید منتظر درد باشند، چرا که بسیاری از بیماریهای کلیوی، بهویژه در دوران بارداری، بدون هیچگونه علامت دردی پیشرفت میکنند. متخصصان تأکید دارند که بانوان باردار باید حتی نسبت به افراد عادی، حساسیت بیشتری به عملکرد کلیههای خود داشته باشند و چکاپهای دورهای را در خانههای بهداشت یا مراکز درمانی، حتی در صورت نبود درد، به طور جدی پیگیری کنند.
■کسانی که بیماریهای زمینهای دارند درمان پیش از بارداری چقدر دارای اهمیت است؟
☜دکتر گتمیری: برای بانوانی که دارای بیماریهای زمینهای هستند، اقدامات پیش از بارداری بسیار حیاتی است.
